Մեգապոլիս-depress

Թողնել մեկնաբանություն


Լեզու դիր բերանս, Բարձրյալ,

Տեսածս վկայող լեզու…

Անապագա, անանցյալ

Քրմերն արյուն են ուզում։

 

Քրմերն արյուն են մզում

Մարմիններից լավ բտած,

Որ շնչում են, խոսում են, վազում,

Լիզում շրթունքները հոտած։

 

Անըմբոստ են, չե՛ն ընդվզում

Քորքոտած հոգիները նրանց,

Քրմաստեղծ ցանցերի մեջ կիզվում,

Անէանում են անդարձ։

 

Ապագա դարձող մի անցյալ

Ստրկության դրոշ է պարզում…

Դու այստեղ ավելորդ ես, Բարձրյալ,

Բաբելոնն այս չի փլուզվում…

Advertisements

«Ars-մետա» շարքից

Թողնել մեկնաբանություն


* * *

Ինքնաթիռում

խմում էին ծնողների, ընկերների, երեխաների,

մարտական ջոկատում անցկացրած փառապանծ ու դաժան օրերի,

ծանր մարտերով գրավված կանանց կենացը։

Հետո հիշեցին հայրենիքը,

հայրենիքի համար զոհվածների թողած

որբերին ու ծերերին…

 

Ում հայացքը ցածից խմում էր

ինքնաթիռի հետագիծը,

որն այս անգամ էլ հեռանում էր՝

տանելով իրենց բաժին փշրանքը

որպես «դյութի-ֆրիից էժանով առած» թանկ կոնյակ։

 

* * *

Չարքաշ կյանքի հսկայական մարմինը

Միայն վտիտ մարմնի մեջ է պարփակվում։

«Մանկություն» շարքից

Թողնել մեկնաբանություն


Ծառերը…

Հսկա, երկնաքեր…

Վերում երկինքն էր՝

Նոթերը կիտած-մռթնած…

Սոճիների ծայրերը

Խուտուտ էին տալիս խոժոռված

Երկնքի ոտնաթաթերը։

Գերանաշեն, անմեխ էին

Տայգայում ծվարած տները…

Հաստատ հիշում եմ՝ կին էի.

Սարաֆան էր հագինս՝

Ասեղնագործ ու ճերմակ։

Տղա և աղջիկ՝ թևանցուկ

Շրջում էինք փողոցում,

Երգում, իրար ձայնակցում,

Տնից տուն էինք անցնում…

Հետո բացվեց ինչ-որ դուռ…

Հետո մռայլ սենյակ էր,

Ուր մազախռիվ, արջակերպ

ինչ-որ դեմք էր գոռում…

Հետո շողշողաց կացնի շեղբն ու…

Տաքացավ ճակատս…

Անկամ թուլությանս միջով

Աշխարհը հալվեց, թուլացավ,

Ու իրար լուծվելով՝ հոսեցինք

Ես, կացինը, ծառերը, ձյունը, արևը…

Հետո արթնացա մեր տան մեջ.

Աշխարհը մասամբ պնդացել,

Մասամբ դեռ հոսում էր,

Կլանում էի

Մորս կաթի հետ…

«Մանկություն» շարքից

Թողնել մեկնաբանություն


* * *

Երբ մի քիչ մեծացանք,
մեծերը հանկարծ հասկացան,
որ մեր օրը լցնել է պետք,
թե չէ լուսամուտներն ու չափարները
ոչ օր ունեին, ոչ` արև…
Ու մայլեն զբաղմունք գտավ.
բոլորիս (կարծեմ անխտիր)
տարան բռնցքամարտի…
Բայց մեծերը` կարոտ թամաշի`
մեզ բաժանում էին ըստ տարիք ու քաշի,
ու մնայլեն տաքցած գվվում էր…
Մի օր էլ` շուլուխ – շուլուխի`
բռնցքամարտի ձեռնոցները հագան
պապիկները` Մուրադն ու Հրանտը…
Հետո ծիծաղը պայթեց ու Հրանտ պապին ասաց.
«Մալադեց, Մուրադ, արաղն ինձանից»,
Մուրադին ուսեց ու տարավ դեպի իրենց թթենին…
Փոքրամարմին, համեստ, լռակյաց
քարտաշ Մուրդը երբ մեռավ`
թաղը հավաքվեց նրանց տանը`
այդպես էլ մինչև վերջ չգաջած…
Լռություն կար, ու մի ձայն` հոգնած,
ասաց. «Մալադեց, մարդ` եկավ, մարդ` գնաց»։
Ավելի ուշ մեռավ Հրանտը`
մշտապես կոնֆետը գրպանում,
բարի, բայց խստապահանջ ժպիտով,
մեկ-մեկ` խմիչքասեր, ընթերցասեր` մշտապես,
պատմական գրքեր ուներ (անգամ արգելված…)
ու սիրում էր օյիններ սարքել…
Հրանտ պապին երբ մեռավ`
մեր փողոցում տեղ ու դադար չկար.
Վրաստան, Ռուսաստան ու չգիտեմ էլ որտեղից
(Հայաստանը չհաշված) եկան սև շքեղ «Վոլգաներ»,
«իմպորտնի» ավտոներ ու մարդիկ,
որ մռայլ էին, սառն, անհաղորդ աչքերով…
Ու ամբոխի վրա թևածում էր`
«մալադեց, մարդ էր` մարդ մնաց»…
Հետո մեծերն ասացին, որ Հրանտ պապին
գող է եղել… օրենքով… Բժիշկ Հրանտ մականվամբ,
որ նրա մասին անգամ գրքերում կա գրված,
բայց հեռացել էր էդ աշխարհից… ինքնակամ…
ու եկել էր մայլա, տուն էր սարքել,
որը թեև գաջած, բայց դեռ անհարդար էր…
Դարձել էր մեր Հրանտ պապին,
որ հետևում էր մեր «յոթ քար» ու «չիլիկ դաստին»`
որ հանկարծ հարամ չխաղանք…
Որ Մուրադ պապի հետ «բոքս անելիս»
միչև ձեռնոցները հագավ`
Մուրադը մի թեթև հագցրեց մատերին,
մարտական աքլորի կեցվածք ընդունեց
ու ձեռքի շարժման հետ` ձեռնոցը թռավ,
աղեղնաձև թռավ ու կպավ Հրանտի ճակատին…
Մայլեն ծիծաղից թուլացավ,
իսկ Հրանտ պապին ասաց.
«Մալադեց Մուրադ, արաղն ինձանից»…

«Մանկություն» շարքից

Թողնել մեկնաբանություն


Մանկապարտեզն ուներ պարտեզ,
Ուր մեր դայակ ու պահակ Ցողիկ տատին
Ցանում էր համեմ, կոտեմ…
Ծառեր կային, դրանց տակ՝ սինձ ու սեզ,
Բայց մեզ
Արգելում էին մտնել
Մանկապարտեզի պարտեզ…
Ունեինք վարիչ՝ Նվարդ Մանուկովնան,
Դաստիարակներ՝ «ընկեր Մաման»
Ու Գոհար Եգոռովնան, որը հաճախ էր պնդում,
Որ մենք անդաստիարակ ենք,
Հատկապես Ալեն ու Գնդոն։
Ես ու Արթուրը համարվում էինք խելոք,
Բայց երբ հավաքվում էինք չորսով,
Մտածում ու չէինք հասկանում.
«Բա ինքն ո՞ւմ դաստիարակն է»…
Մեր ծուռ Ալեն չգիտես ինչու
Խելոքացավ, մեկեն խեղճացավ…
Իսկ մեզ անընդհատ կոթում էին.
«Չեղավ, մի՛ խփեք, չե՞ք խղճում,
Չէ՞ որ էլ մայրիկ չունի»…
Մայրը գնացել էր տանից…
Հետո Ալեն՝ Ալեքսանը,
Դարձավ չլսող, կռվարար…
Խղճում էին, ձայն չէին հանում,
Բայց Գոհար Եգոռովնան,
Երբ Ալեն չարություն էր անում,
Բոլորից թաքուն բռնում էր
Ալեի շրթունքն ու քաշելով ոլորում…
Բայց Ալեն, ինատու,
Ավելի չար էր դառնում…
Եգոռովնան՝ ավելի…
Շրթունքը վնասվեց, ու Ալեին «լալոշ» էինք ասում…
Հետո միասին քայլեցինք
Պատանության, ջահելության միջով,
Ինչեր ասես չարեցինք…
Ալեն այդպես էլ կարգին չհաշտվեց
Ո՛չ մոր հետ, ո՛չ հոր՝ Քերոբի։
Չամուսնացավ։
Հոր տունը կիսեց,
Ուր ապաստան էր տալիս բոզ ու որբին։
Անվերջանալի արկածները
Նրան գամեցին շշին,
Ու մի օր էլ նրան գտան
Կապույտ կամրջի տակ՝ ջնջխված…
Մահից մի քանի տարի առաջ
Ուռենի էր տնկել վաղուց անջուր առվի թմբին,
Եվ ուռենին կպել էր…
Մի օր ասաց.
«Էս ուռը տնկելիս վրես խնդում էին,
Ասում էին՝ ղռե՛րը տար, ավելի հեշտ կկպչի…
Կպցրի։
Կպավ, բայց ծուռ էր աճում։
Ասում էին՝ ըտենց էլ ծուռ կմնա, ուշ է…
Դե հիմի տե՞ս»…
Հետո նայեց երկնքին գորշ
Ու շշնջաց. «Վերջը, ախպերս,
Ըտենց էլ ծուռ մնաց
Էս անտեր պռոշս»…

SAM_1472

«Մանկություն» շարքից

Թողնել մեկնաբանություն


Մայլեն կլիներ թերի,
Թե չունենար իր «ղուշբասը»…
Գունագեղ սուլոցը՝ շուրթերին,
Հայացքը՝ անվերջ երկնքին…
Գեղամն էր՝ բոյով իմ ընկերը։
Երկնքում մենք կետեր էինք տեսնում,
Իսկ նա գիտեր, թե ումն են,
Որի զույգն է, ինչ գույն է…
Իմ մեջ էլ ինչ-որ բան արթնացավ.
Ուզում էի նրա պես սուլել սովորել…
Հետո այդ «ինչ-որ բանը» դարձավ
Ղուշ ունենալու՝
Վայրի, անհագ ցանկություն…
… … … … … … … … … … … … … … … … … …
Ամպամած մի օր,
Գեղամի ղուշը թևիս տակ, թաքուն
Վազեցի մեր բակ…
Մռայլ ինչ-որ բան պարուրել էր ինձ,
Ու տագնապը քունքիս էր զարկում։
Քիչ անց եկավ Գեղամը՝ նիհար,
Ամեն ինչ տեսնող աչքերով…
Հարցրեց, թե՝ մենք հո մատաղ-բան
Չունե՞նք խոստացած։
Ասացի՝ չէ՛, չունենք։
Խփեց վզակոթիս։
Անկռիվ հարված էր՝ պատասխան չակնկալող։
Տագնապն ու հոգուս շղարշը սև
Արցունքներիս հետ անձայն հալվեցին
Ու հոսեցին ներս։
Ասաց՝ ղուշը տուր։
Մտանք հավաբուն։ Բռնեց։
Ուզում էր վիզը քաշել՝ ասացի. «Մի՛»։
Նայեց դեմքիս.
«Էղածն ի՞նչ է, որ սրա համար…»։
«Մի՛», – ասացի։
«Բռնի՛,- ղուշը մեկնեց ինձ,- ես գնացի»։
«Չէ,- ասացի,- Գեղ, ես էլ երբեք ղուշ չեմ պահի»։
Նայեց, երևի հասկացավ, որ իրոք չեմ պահի, ասաց.
«Տե՜ս, ոնց ա թախլա տալու»։
Աղավնուն շպրտեց երկինք։
Էդ «խալավիզ թախլաչին» թռավ,
Թռավ ու խառնվեց
Հարևան փողոցի Պեպանի ղշերին,
«Կբռնի»,-ասացի։
«Ոչինչ,- ասաց,- էդ ղշի հետևից չեմ գնալու»,-
Ու գնաց տուն՝ հայացքը հառած երկնքին…
… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … …
Հետո՛ էլ, երբ Գեղամն այնքան էր ծեծվել կյանքից,
Որ տեսնողն ասում էր, թե ինձ պապ է գալիս,
Եվ ուներ արդեն մարդու տալու աղջիկ,
Աչքը չկտրեց երկնքից,
Ու հիմա էլ այնտեղ է՝ երկնքում,
Պեպանի հետ,
Որին շատերն էին համարում անբան,
Որն ուներ արդեն հասուն երեխաներ,
Բայց սիրում էր ղշերի հետ ճախրել…
Ու դարձավ արծիվ.
«Արծիվ – 13»-ի տղերքի հետ
Անհայտ կորած էր համարվում,
Բայց «Յութուբից» հանված տեսանյութում
Նրա մորուքի հետ տեսա թևերը,
Որոնցով նրանք՝ ինքն ու Գեղամը,
Ճախրում էին ղշերի հետ։
Ճախրում էին` իմ հոգում թողած
Կապարե ծանրությունն այն ղշի,
Որ թռավ մեր բակից
Ու իջավ Պեպանենց «կրիշին»։

Թողնել մեկնաբանություն


Էկրանին երեկ

Հայտնվեց ծանոթ մի դեմք

Ու խռոված հայտնեց, որ ինքը՝

Որպես նորօրյա Մհեր, մտնում է քարանձավ։

Չդիմացա. թքեցի էկրանին…

Հորս զայրույթը կախվեց աչքերից,

Բայց այդպես էլ բառ չդարձավ։

Զարմիկս, որ «նորօրյա» բառը բաց էր թողել,

Զարմացավ. «Հոպար, ինչի՞ Փոքր Մհերը

Քարանձավից դուրս էր եկե՞լ»։

— Չէ,- ասացի,- բայց նորից է ուզում մտնել…

Հականո՞ւմ ես, ջա՛նս, մերոնցից շատերն

Իրենք իրենց կարգում են Տիգրան Մեծ, Սասնա Դավիթ,

Քարը ճաքի՝ Նժդեհ կամ Անդրանիկ…

Երբ տեսնում են ճար չկա՝ Փոքր Մհեր

(թեև Քաջ Նազարն ավելի կսազեր)…

Ու մեր քաջնազար-մհերները,

Չնայած էպոսի բազմախորհուրդ լինելուն,

Հասկանում են այն միակերպ.

Դուրները գալիս է, որ կարող են

Խռոված հանճար կամ պետական գործիչ խաղալ,

Ու բոլորը, բոլորը շտապում են Ագռավաքար։

Աում են՝ այնտեղ հերթեր են գոյացել,

Քարանձավի պատերին էլ գովազդներ կան.

«Մերն քարանձավն էլ ուրիշ է», և այլն…

Ապագա քարանձավականներն ունեն կուսակցություններ,

Եվ գործում է Քարանձավական Ազգային Ժողով,

Ուր աչալուրջ հետևում են, որ նիստերի ընթացքին

Չմիջամտեն հանապազօրյա սնունդ հայթայթող

Տարբեր բույսեր, կենդանիներ ու կրծողներ։

Նրանց պլանների մեջ մտնում է նաև

Քարանձավից Մհերին վտարելը.

Համ տեղ կազատվի (շատ հսկա է Մհերը),

Համ էլ ազգօգուտ, ռազմԱՎԱՐական ծրագիր է…

Այստեղ միակարծիք են Մհերին վռնդելու հարցում,

Եվ տարակարծիք՝ վտարման միջոցների,

Ու վտարելուց հետո՝ քարանձավի

Տարածքները բաժանելու հարցում…

Քաղաքական պաստառներ էլ կան՝ «Առա՛ջ քարանձավ»,

«Բարեկեցիկ քարանձավականներ՝ բարգավաճ քարանձավ»…

Զարմիկս սկսեց քրքջալ,

Իսկ հորս զայրույթը վերջապես ձայնի կերպ առավ.

— Հերիք է ախմախ բաներ դուրս տաս,

Փոխանակ «Սասնա Ծռերը» կարդաս…

— Պապի,- մեջ ընկավ զարմիկս,- արդեն կարդացել ենք-…

Ապա դարձավ ինձ. «Մհերի հետ

Քուռկիկ Ջալալին էլ է մտել քարանձավ, չէ՞»։

-Հա,- ասացի,- լավ է Պեգասին էլ չեն համոզել,

Թե չէ մերի պես աշխարհի բանն էլ բուրդ կլիներ…

Ախր Քուռկիկը մեր Պեգասն է, որ մեր ոգին,

Մեր ստեղծագործ ուժը պիտի աստղերին հասցներ…

Էստեղ էլի էկրանը միջամտեց.

«…. գրականագետի կարծիքով արդի գրականությունը

Չափից ավելի է միտված սեփական «ես»-ին,

Սեփական պորտն ամեն ինչից վեր դասելուն,

Մանր-մունր կրքերին հագուրդ տալուն,

Սուբլիմատիվ է, գարշահոտ ու գռեհիկ։

Սա արդեն տաբու ջարդելու խնդիր չէ,

Այլ գրական-մշակութային ամենաթողության արդյունք։

Ըստ գրականագետի՝ այս երևույթը պայմանավորված է

Ոչ միայն խորհրդային տարիների

գաղափարագրականության իներցիոն դրսևորումներով,

Այլ գրոտեսկի ու սկանդալի հաշվին՝ էժան համբավ

Ու հեղինակություն ձեռք բերելու ցանկությամբ…»…

— Ըհը՛,- քմծիծաղեցի,- իսկ մեր Քուռկիկը

Փակվել է Ագռավաքարում ու դուրս գալու միտք չունի,

Տնաշենը մենակ խրխնջում ու բնական կարիք է հոգում,

Հետն էլ շաբաթը մի անգամ` ուրբաթ օրերին է ջուրը քաշում…

— Հերիք է ապուշ բաներ դուրս տաս,

Երեխուն էպոսից կվանես, ինչե՞ր ես խոսում։

— Է՛ն, ինչ ունե՛նք, պա՛պ, ճշմարտությունը,

Ու էստեղ երեխան ոչ թե էպոսից է հիասթափվում,

Այլ մեր այսօրվա «Տիգրան-Դավիթ»-քաջնազարներից,

Ու դրանով էպոսը գարշահոտությունից մաքրվում է։

 

Հորս կատաղած հայացքը հուշեց,

Որ անմիջապես չքվել է պետք…

— Ռադըդ քաշի մայլա, հավեսդ չկա՛,

Փի՛-լի՛-սո՛-փա՜…

Գնացի։

Older Entries Newer Entries

%d bloggers like this: